การรีไซเคิลตัวทำละลายในอุตสาหกรรม ช่วยโลกอย่างไร

ในยุคที่ภาคอุตสาหกรรมต้องเผชิญทั้งต้นทุนที่สูงขึ้นและแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อม การรีไซเคิลตัวทำละลายในอุตสาหกรรม (Solvent Recycling) จึงกลายเป็นแนวทางสำคัญที่ทั้งช่วยลดค่าใช้จ่ายและช่วยโลกไปพร้อมกัน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมเคมี อิเล็กทรอนิกส์ ยา สี หมึกพิมพ์ และการผลิตชิ้นส่วนต่าง ๆ ที่มีการใช้ตัวทำละลายในปริมาณมาก

บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักว่า การรีไซเคิลตัวทำละลายคืออะไร ช่วยโลกอย่างไร และทำไมโรงงานยุคใหม่ควรให้ความสำคัญ

การรีไซเคิลตัวทำละลายคืออะไร

การรีไซเคิลตัวทำละลาย คือกระบวนการนำตัวทำละลายที่ผ่านการใช้งานแล้ว เช่น เอทานอล (Ethanol), ไอโซโพรพานอล (IPA), อะซีโตน (Acetone), โทลูอีน (Toluene) หรือ MEK มาผ่านกระบวนการบำบัด เช่น การกลั่น (Distillation) หรือการกรอง เพื่อให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้อีกครั้ง

แทนที่จะต้องกำจัดเป็นของเสียอันตราย ตัวทำละลายเหล่านี้สามารถถูกนำกลับมาใช้ในกระบวนการผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การรีไซเคิลตัวทำละลายในอุตสาหกรรม ช่วยโลกอย่างไร

1. ลดปริมาณของเสียอันตราย

ตัวทำละลายใช้แล้วส่วนใหญ่จัดเป็น ของเสียอันตราย (Hazardous Waste) หากกำจัดไม่ถูกวิธีอาจก่อให้เกิดมลพิษต่อดิน น้ำ และอากาศ การรีไซเคิลช่วยลดปริมาณของเสียที่ต้องนำไปเผาทำลายหรือฝังกลบอย่างมีนัยสำคัญ ช่วยลดความเสี่ยงต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของชุมชนโดยรอบโรงงาน

2. ลดการใช้ทรัพยากรธรรมชาติ

ตัวทำละลายส่วนใหญ่ผลิตจากปิโตรเลียม ซึ่งเป็นทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป การรีไซเคิลตัวทำละลายช่วยลดความต้องการผลิตใหม่ ส่งผลให้ลดการขุดเจาะน้ำมันและลดการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตต้นน้ำ ส่งผลให้ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและยั่งยืนมากขึ้น

3. ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

การผลิตและการกำจัดตัวทำละลายใหม่ต้องใช้พลังงานสูงและก่อให้เกิดการปล่อย CO₂ การรีไซเคิลตัวทำละลายช่วยลดกระบวนการเหล่านี้ จึงช่วยลด Carbon Footprint ของโรงงานได้โดยตรง สนับสนุนเป้าหมาย Net Zero และ ESG ขององค์กร

4. สนับสนุนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

การนำตัวทำละลายกลับมาใช้ซ้ำ เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของ Circular Economy ที่เปลี่ยนของเสียให้กลับมาเป็นทรัพยากร ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้วัตถุดิบและลดการสูญเสียในกระบวนการผลิต

ประโยชน์ต่อภาคธุรกิจและโรงงานอุตสาหกรรม

นอกจากช่วยโลกแล้ว การรีไซเคิลตัวทำละลายยังให้ประโยชน์เชิงธุรกิจอย่างชัดเจน ได้แก่

• ลดต้นทุนการซื้อสารเคมีใหม่
• ลดค่าใช้จ่ายในการกำจัดของเสียอันตราย
• เพิ่มความมั่นคงของวัตถุดิบในช่วงสารเคมีขาดตลาด
• เสริมภาพลักษณ์องค์กรด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม
• รองรับมาตรฐาน ISO, ESG และกฎหมายสิ่งแวดล้อม

อุตสาหกรรมใดที่เหมาะกับการรีไซเคิลตัวทำละลาย

การรีไซเคิลตัวทำละลายเหมาะกับหลายอุตสาหกรรม เช่น

• อุตสาหกรรมเคมีและปิโตรเคมี
• อุตสาหกรรมสี หมึกพิมพ์ และสารเคลือบ
• อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และเซมิคอนดักเตอร์
• อุตสาหกรรมยาและเครื่องสำอาง
• โรงงานล้างชิ้นส่วนโลหะและพลาสติก

เลือกตัวทำละลายอย่างไรให้รีไซเคิลได้ง่าย

เพื่อให้การรีไซเคิลมีประสิทธิภาพ โรงงานควรเลือกใช้ตัวทำละลายที่:

• มีความบริสุทธิ์สูง
• มีจุดเดือดชัดเจน เหมาะกับการกลั่น
• มีข้อมูล MSDS และ COA ครบถ้วน
• ได้มาตรฐานอุตสาหกรรม

ตัวทำละลายใช้แล้ว นำไปรีไซเคิลที่ไหนได้บ้าง

เพื่อให้การจัดการตัวทำละลายใช้แล้วเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โรงงานอุตสาหกรรมในประเทศไทยสามารถเลือกแนวทางการรีไซเคิลได้ดังนี้

1. รีไซเคิลภายในโรงงาน (On-site Solvent Recycling)

โรงงานขนาดกลางและขนาดใหญ่สามารถติดตั้ง เครื่องกลั่นตัวทำละลาย (Solvent Distillation Unit) ภายในโรงงาน เพื่อรีไซเคิลตัวทำละลายใช้แล้ว เช่น IPA, Acetone, Ethanol หรือ Toluene ให้สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้

เหมาะกับ โรงงานที่ใช้ตัวทำละลายในปริมาณมาก ต้องการลดต้นทุนระยะยาว และควบคุมคุณภาพสารเคมีด้วยตนเอง

2. บริษัทรับรีไซเคิลสารเคมีและกำจัดของเสียอุตสาหกรรมในประเทศไทย

สำหรับโรงงานที่ไม่สะดวกลงทุนเครื่องจักรเอง สามารถส่งตัวทำละลายใช้แล้วไปยังบริษัทที่ได้รับอนุญาตให้รีไซเคิลหรือกำจัดของเสียอันตรายตามกฎหมายไทย ซึ่งมีระบบกลั่นและบำบัดตามมาตรฐาน

ข้อดี สะดวก ถูกต้องตามกฎหมาย และมีเอกสารกำกับการกำจัดของเสียครบถ้วน

3. ผู้จำหน่ายสารเคมีที่ให้คำปรึกษาด้านการรีไซเคิล

ผู้จำหน่ายสารเคมีบางรายมีบริการให้คำแนะนำด้านการเลือกใช้ตัวทำละลายที่เหมาะกับการรีไซเคิล รวมถึงแนะนำผู้ให้บริการรีไซเคิลที่เชื่อถือได้ ช่วยลดของเสียตั้งแต่ต้นทางและสนับสนุนแนวคิด Circular Economy

การรีไซเคิลตัวทำละลายในอุตสาหกรรม ไม่ได้เป็นเพียงทางเลือก แต่กำลังกลายเป็นแนวทางสำคัญของโรงงานยุคใหม่ ที่ต้องการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน

การลงทุนในระบบรีไซเคิลตัวทำละลาย หรือการเลือกใช้สารเคมีที่เหมาะสมตั้งแต่ต้นทาง คืออีกหนึ่งวิธีที่ช่วยทั้งโลกและช่วยให้องค์กรเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาว

ขอบคุณแหล่งที่มา:
- กรมโรงงานอุตสาหกรรม (DIW) – หน่วยงานกำกับดูแลการจัดการของเสียอันตรายและการรีไซเคิลสารเคมีในประเทศไทย
- ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง การจัดการสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้ว พ.ศ. 2566
- List of Hazardous Substances (No.5) B.E. 2562
- พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- แผนแม่บทการจัดการของเสีย (2nd National Action Plan on Waste Management B.E. 2565–2570)